Baarmoederhalskanker is de op één na meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen wereldwijd onder de 45 jaar. 
Het is niet erfelijk. Baarmoederhalskanker wordt veroorzaakt door bepaalde typen van een algemeen voorkomend virus, het humaan papillomavirus. 

Per jaar wordt bij ongeveer 500.000 vrouwen baarmoederhalskanker vastgesteld, en ongeveer de helft van deze vrouwen overlijdt aan de ziekte. 
Baarmoederhalskanker ontstaat wanneer de cellen van de bekleding van de baarmoederhals (het slijmvlies) afwijkend worden en ongeremd gaan groeien. 
De oorzaak van baarmoederhalskanker blijkt een aanhoudende virusinfectie te zijn van het slijmvlies. 
Het gaat om een infectie met bepaalde stammen van het humaan papillomavirus (HPV). Als een infectie met een van deze virussen lang blijft bestaan, dan kan er na lange tijd iets in die cellen van de baarmoederhals veranderen. Ze worden dan afwijkende cellen genoemd. Als afwijkende cellen ontsporen en ongeremd gaan groeien kunnen ze zich ontwikkelen tot kankercellen. Dit gebeurt meestal na 10 tot 15 jaar. 
Twee types van dit virus, namelijk type 16 en 18, zijn betrokken bij het ontstaan van de meerderheid (iets meer dan 70%) van de gevallen van baarmoederhalskanker. 

Het humaan papillomavirus is besmettelijk, komt zeer veel voor en veroorzaakt vaak geen klachten. Zowel vrouwen als mannen kunnen door het humaan papillomavirus worden geïnfecteerd. Meer dan 80% van de seksueel actieve mensen zullen ooit tijdens hun leven in contact komen met het virus. Iedereen die seksueel contact heeft gehad, waaronder huid op huid contact in de schaamstreek met iemand die genitale humaan papillomavirus typen bij zich draagt, kan geïnfecteerd raken.  
Het is dus ook mogelijk geïnfecteerd te raken met het humaan papillomavirus zonder geslachtsgemeenschap te hebben. Veel mensen die het virus bij zich dragen hebben geen klachten of symptomen. Ze kunnen het virus dus overdragen zonder dat ze daar erg in hebben.
De meeste mensen komen in contact met het virus als ze jongvolwassen zijn.

Wat is Cervarix®?
Cervarix® is een nieuw innovatief vaccin van GSK dat beschermt tegen baarmoederhalskanker en  voorstadia van baarmoederhalskanker veroorzaakt door humaan papillomavirus (HPV) 16 en 18. 
In Europa zijn HPV16/18 verantwoordelijk voor ruim 70% van de gevallen van baarmoederhalskanker. 

Hoe loop je HPV 16/18 op?
Om besmet te worden is seksueel contact nodig. Circa 80% van alle vrouwen maakt gedurende haar seksueel actieve leven een HPV-infectie door. HPV is zeer besmettelijk en condooms beschermen slechts beperkt tegen dit virus. Het HPV zit nl. ook op de huid rond de geslachtsdelen en kan door huid-op-huid contact worden overgebracht. Meestal merk je niets van een besmetting en wordt het virus door je eigen afweersysteem opgeruimd. Als een infectie niet wordt opgeruimd en sluimerend aanwezig blijft, hoef je geen klachten te ervaren. Zo kun je door je (vaste) partner steeds weer opnieuw besmet worden. En een natuurlijke infectie wekt ook niet altijd voldoende immuniteit op tegen nieuwe infecties.

Hoe onstaat baarmoederhalskanker?
Als je besmet bent met oncogene HPV-typen en je afweersysteem is niet in staat om de infectie op te ruimen (persisterende infectie), kunnen er afwijkende cellen in het slijmvlies van de baarmoederhals ontstaan. Wanneer deze cellen gaan ontsporen en ongeremd gaan groeien, ontstaat er kanker uit de afwijkende cellen. Dit gebeurt meestal pas na zo’n 10 tot 15 jaar. 

Hoe werkt Cervarix®?
Cervarix® is een vaccin dat gezuiverde antigenen bevat tegen HPV16 en HPV18, om besmetting met deze kankerverwekkende typen te vóórkomen, waardoor baarmoederhalskanker en voorstadia van baarmoederhalskanker, veroorzaakt door deze types, zich niet kunnen ontwikkelen.   
Daarnaast bevat Cervarix® een innovatief adjuvans systeem (AS04). Daardoor  geeft Cervarix® een significant hogere en meer aanhoudende antilichaam respons (nodig voor de afweer) dan een zelfde vaccin geformuleerd met een aluminium hulpstof alleen. 
Cervarix® kan geen HPV-gerelateerde ziekten veroorzaken. Wanneer HPV16 en HPV18 al actief zijn in het lichaam, kan vaccinatie de infectie niet opruimen. 

Voor wie is Cervarix® bedoeld? 
Het heeft de voorkeur het vaccin toe te dienen vóór het eerste seksuele contact. Maar ook bij vrouwen die al (geruime tijd) seksueel actief zijn is toediening van Cervarix® zinvol. Vrouwen kunnen immers gedurende hun hele leven besmet raken met HPV. En de kans op een persisterende infectie neemt toe met de leeftijd. In studies is aangetoond dat vrouwen van 10 tot en met 55 jaar na vaccinatie met  Cervarix® hoge niveau’s van antilichamen tegen HPV16/18 ontwikkelen en houden. Cervarix® is niet bestemd voor gebruik bij meisjes jonger dan 10 jaar.

Hoeveel kost Cervarix®?
De prijs van Cervarix® is € 118,11 (excl. BTW). Cervarix® wordt op dit moment niet vergoed in het basispakket. Er zijn enkele zorgverzekeraars die Cervarix in hun aanvullende polis hebben opgenomen. Voor 2007 betreffen dat de aanvullende pakketten van ONVZ, Nationale Nederlanden, AEGON, CZ en Allianz. Op dit moment worden ook met andere zorgverzekeraars gesprekken gevoerd om Cervarix® in het aanvullende pakket op te nemen.

Hoe vaak moet Cervarix® toegediend worden?
Het aanbevolen vaccinatieschema bestaat uit 3 vaccinaties op maand 0, 1 en 6. Het wordt aanbevolen dat personen die een eerste dosis Cervarix® krijgen toegediend, de vaccinatiekuur van drie doses Cervarix® ook afmaken. De vaccinatie dient te worden toegediend in de bovenarm.

Wat is de beschermingsduur van Cervarix®?
Cervarix® biedt langdurige bescherming. In onderzoek is aangetoond dat een volledige kuur (3 prikken) van Cervarix® gedurende ten minste 5,5 jaar 100% bescherming biedt tegen het ontstaan van afwijkingen veroorzaakt door HPV16 en HPV18. De HPV 16/18 anti-lichaamtiters waren 5,5 jaar na vaccinatie met Cervarix® ten minste 11 maal hoger dan na een natuurlijke infectie. 
Voor Cervarix® is momenteel de noodzaak voor een booster niet vastgesteld. Er vinden onderzoeken plaats naar de bescherming langer dan 5,5 jaar. 

Wat is de beschermingsgraad van Cervarix®?
Baarmoederhalskanker wordt in 99,7% van de gevallen veroorzaakt door HPV. Er zijn laag-risico en kankerverwekkende typen. Laag-risico typen zijn niet geassocieerd met kanker. Cervarix® beschermt tegen de kankerverwekkende typen 16 en 18 van dit virus. Deze typen zijn samen verantwoordelijk voor 71,5% van alle gevallen van baarmoederhalskanker. Er zijn aanwijzingen dat het vaccin mogelijk ook gedeeltelijke bescherming biedt tegen infecties met de kankerverwekkende typen 31 en 45 van dit virus (samen verantwoordelijk voor nog eens ongeveer 10% van de gevallen van baarmoederhalskanker). Dit wordt momenteel verder onderzocht.  

Dient er na vaccinatie met Cervarix® een titer bepaald te worden?
De immunogeniciteit geïnduceerd door drie doses Cervarix® werd geëvalueerd bij 5.303 vrouwelijke personen in de leeftijd van 10 tot en met 55 jaar. 
In klinische studies was één maand na de derde dosis 99,9% van de aanvankelijk seronegatieve personen seropositief voor zowel HPV16 als HPV18. Vaccingeïnduceerde IgG geometrisch gemiddelde titers (GMT) lagen ruim boven de titers die werden waargenomen bij vrouwen die eerder geïnfecteerd waren maar die de HPV-infectie hadden geklaard (natuurlijke infectie). Zowel oorspronkelijk seropositieve als seronegatieve deelneemsters bereikten vergelijkbare titers na vaccinatie. Over een periode van 5,5 jaar bleef meer dan 98% van de vrouwen seropositief voor zowel HPV16 als HPV18. 

Moet vóór gebruik van Cervarix® uitgesloten worden dat vrouwen HPV16/18 bij zich dragen? 
De Nederlandse vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie geeft in haar standpunt aan dat het verrichten van een HPV test voorafgaande aan vaccinatie wordt afgeraden en niet kosteneffectief is. Dit omdat er maar een zeer klein percentage van de vrouwen een actieve HPV (16 en 18) infectie zal hebben op het moment van vaccinatie. En zelfs als een vrouw al besmet is met bijvoorbeeld HPV16, beschermt Cervarix® nog tegen HPV18 en andersom.

Kunnen ook vrouwen met een afwijkend uitstrijkje gevaccineerd worden met Cervarix®?
Vaccinatie werkt niet tegen afwijkende cellen of een bestaande HPV infectie. De kans bestaat echter dat de afwijkende cellen door een ander HPV type wordt veroorzaakt dan HPV16 of HPV18 en dan zal vaccinatie toekomstige infecties met HPV16 of HPV18 kunnen voorkomen. 

Mogen zwangere vrouwen gevaccineerd worden met Cervarix®
Er zijn geen specifieke studies met Cervarix® uitgevoerd bij zwangere vrouwen. Vaccinatie dient daarom uitgesteld te worden tot na de zwangerschap.

Mogen ook onvolwassen vrouwen zonder begeleiding (ouder of voogd) gevaccineerd worden?  
Zij mogen gevaccineerd worden indien zij aangeven daar toestemming voor te hebben. Het vaccinatiecentrum is niet gebonden dat te controleren.

Kunnen ook mannen gevaccineerd worden met Cervarix®?
De grootste ziektelast veroorzaakt door HPV ligt bij vrouwen. Daarom is Cervarix een vaccin dat specifiek bedoeld is om vrouwen te beschermen. Het effect van HPV-vaccinatie bij jongens of mannen is nog niet duidelijk. 

Kan ik Cervarix® gelijktijdig met andere vaccins toedienen?
Er zijn geen gegevens over de gelijktijdige toediening van Cervarix® met andere vaccins. 

Is het uitstrijkje na vaccinatie met Cervarix® nog nodig?
HPV-vaccins beschermen alleen tegen de meest voorkomende oncogne HPV-typen en bieden dus geen volledige bescherming tegen alle typen. Daarom is het verstandig om nog steeds een uitstrijkje te laten maken als vrouwen daarvoor worden uitgenodigd. Vaccinatie en bevolkingsonderzoek zal vrouwen de best mogelijke bescherming tegen baarmoederhalskanker bieden.